भारतासह जगाला मोठ्या प्रमाणात मानसोपचार तज्ञांची गरज असेल असे चित्र दिसत आहे.

 भारतासह जगाला मोठ्या प्रमाणात मानसोपचार तज्ञांची गरज असेल असे चित्र दिसत आहे. 

शाळा कॉलेजमधल्या उर फुटेस्तोवर धावायला लावणाऱ्या स्पर्धांच्या परीक्षेनंतर गलेलठ्ठ पगार असला तरी वर्क प्रेशर देखील खूप धावायला लावत आहे. प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षात कामाचे तास देखील वाढत आहे जे आठ तासांपेक्षा अधिक आहेत. हा प्रश्न फक्त कामगारांपुरता मर्यादित नसून ह्या वर्क प्रेशर चा त्रास सर्व थरातील लोकांना येणाऱ्या काळात होऊ शकतो त्यात उच्चार विद्या विभूषितही असू शकतील.

जागतिकीकरणानंतर कामगार कायदे किती प्रमाणात प्रत्यक्ष वापरले जातात याचा वेगळा अभ्यास करता येऊ शकतो, कारण भांडवलशाहीत वाढत जाणारी प्रचंड नफाखोरी कामाचा अतिरिक्त ताण वाढवणारी नक्कीच आहे.त्यातही कार्पोरेट सेक्टर मधील त्याचे प्रमाण अधिक आहे.

कार्पोरेट जगतातील ताणतणावाला जबाबदार कोण ? असा देखील प्रश्न आपल्याला पडायलाच पाहिजे. 

कॉर्पोरेट ताणतणाव हा  नियोक्ता( Employer) व  कर्मचारी (Employee) दोघांच्या वर्तनावर अवलंबून असतो. नफ्यापेक्षा माणसांच्या आरोग्याला प्राधान्य देणे हे दीर्घकालीन यशासाठी आवश्यक आहे.

१. अवास्तव कामाचा भार (Excessive Workload)

रोजचे तास ८–९ ऐवजी १०–१२ तास काम.

२. लक्ष्य आणि परफॉर्मन्सचा दबाव (Performance Pressure)

नोकरी टिकवण्यासाठी किंवा बढतीसाठी अवास्तव लक्ष्य गाठण्याची गरज.

मोजणी फक्त आकडे आणि नफा यावर होणे.

उदाहरण: सेल्स टीमला महिन्याच्या शेवटी १५% जास्त विक्री करायची आहे, नाहीतर बोनस कापला जातो.

कमी वेळेत मोठे लक्ष्य पूर्ण करण्याचा दबाव.

उदाहरण: एका IT कंपनीत प्रोजेक्ट डेडलाईन ३ आठवड्यांनी कमी केल्यामुळे कर्मचारी रात्री उशिरापर्यंत काम करत राहतात, ज्यामुळे मानसिक थकवा वाढतो.

३. काम-जीवन संतुलनाचा अभाव (Work-Life Imbalance)

ऑफिसचे काम घरीही सुरू राहणे (Emails, Calls).

कौटुंबिक व सामाजिक आयुष्याकडे दुर्लक्ष.

उदाहरण: वीकेंडला सुट्टी न घेता सतत प्रोजेक्ट अपडेट्स देणे.

मानसिक आरोग्य हा आरोग्याचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. त्यामुळे मानसोपचार तज्ञ, समुपदेशक (Counsellors) आणि मानसशास्त्रज्ञ यांची भारतासह जगभर मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची शक्यता आहे. लोकसंख्येच्या प्रमाणात आपल्याकडे मानसोपचार तज्ञ समुपदेशक यांची पुरेशी संख्या आहे का ? आणि त्याहीपेक्षा महत्त्वाचं म्हणजे आपल्याला स्वतःला,आपल्या आणि आपल्या भोवतालच्या मानसिक आरोग्यासाठी त्यांची खरच गरज असल्याची जाणीवही तेवढीच महत्त्वाची आहे. कारण आपल्याकडे सर्वसाधारणपणे मानसोपचार तज्ञ, समुपदेशक, मानसशास्त्रज्ञ यांच्या मदतीची गरज पडणे म्हणजे तुम्ही वेडे आहात अशीच मांडली जाते.