Wednesday, 20 August 2025

विद्यार्थ्यांच्या अंगी निसर्गत: असलेली जिज्ञासावृत्ती जोपासण्यासाठी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन वाढीस लागून शोधक वृत्तीने शोध घेण्याची सवय लागली पाहिजे यासाठी.

विज्ञान उपक्रम

*'असे का होते?'* 🤔 हा वैज्ञानिक दृष्टिकोनासाठी उपक्रम राबवत असताना सुप्रसिद्ध सिने कलावंत आणि त्याहीपेक्षा महत्त्वाचं म्हणजे एक जबाबदार नागरिक आणि विचारवंत सन्माननीय मार्गदर्शक किरण माने सरांचा हा छोटा  लेख साभार पोस्ट करत आहे.*  👇                     

       चार्वाक, प्राचीन भारतातला पहिला समाजसुधारक... त्याच्या बायकोच्या लक्षात येत नव्हतं की नवरा नेमकं का करतोय हे काम? "आपला नवरा उगीचंच लोकांना 'बुद्धी वापरा, अंधविश्वास ठेवू नका' असं सांगत फिरतोय. चमत्कार म्हणून कायतरी असतं की.. जुनीजाणती माणसं काय येडी हायेत का?" असं तिचं म्हणनं होतं. एका मध्यरात्री चार्वाकानं आपल्या बायकोला गावच्या वेशीजवळ नेलं. तिथनं धुळीच्या रस्त्यावर हाताचे पंजे विशिष्ट पद्धतीनं उठवत उठवत तो गावातल्या चौकापर्यंत आला. नंतर दोघंबी घरी गेले...


...दुसर्‍या दिवशी सकाळी तो पुन्हा बायकोला घेऊन चौकात आला. धुळीतल्या खुणा बघून गांवातली लोकं एकमेकांत चर्चा करायला लागलेवते. एका बुजुर्गानं सांगीतलं."हे लांडग्याच्या पावलांचे ठसे आहेत." सगळ्यांनी त्यावर विश्वास ठेवला. 'रात्रीच्या वेळी लांडगा येतोय', अशी अफवा पंचक्रोशीतल्या घराघरात पसरली.


...हे सगळं चार्वाक आणि त्याची बायको यांच्यासमोर घडलं. चार्वाकानं बायकोला विचारलं, "या धुळीत हे काय आहे ?" ती म्हणाली, 'हे तुमच्या हाताचे ठसे आहेत !” तो म्हणाला, “कायतरीच काय? गांवच काय अख्खी पंचक्रोशी म्हणतीय, हे लांडग्याच्या पावलांचे ठसे आहेत.. ते काय वेडे आहेत का?" यावर ती म्हणली, “पंचक्रोशीतल्याच काय, सगळ्या जगातल्या लोकांनी येऊन मला तसं सांगितलं, तरी मी ते खरं मानणार नाही. कारण, हे ठसे तुम्ही आपल्या हातांनी उठवल्याचं मी माझ्या डोळ्यांनी पाहिलं आहे." 

चार्वाक म्हणाला, "मग इतकी वर्षं मी तरी लोकांना दुसरं काय करायला सांगतोय ?"

...विवेकी विचार म्हणजे काय? याचं याहून चांगलं उदाहरण नाय माझ्या भावांनो. विवेकी माणूस ऐकलेली गोष्ट नीट पडताळून पाहून,परीक्षा करून मग खरं-खोटं, योग्य-अयोग्य ठरवतो. मुर्ख माणूस दुसरा सांगेल ते ऐकून आंधळा विश्वास ठेवतो.


आज आपण सगळे सुशिक्षित आहोत. कुठलीबी गोष्ट असूद्या... व्हाॅटस् ॲॅपवरचा फाॅर्वर्डेड मेसेज असूद्या, नायतर न्यूज चॅनलवरची बातमी असूद्या... त्या गोष्टीची नीट, चारीबाजूनी, मेंदू वापरून चिकीत्सा केल्याशिवाय आंधळेपणानं विश्वास कसा ठेवू शकतो आपण? 'आपली बुद्धी वापरायचं स्वातंत्र्य' , 'आपला विवेक वापरायचा अधिकार' या निसर्गानं आपल्याला दिलेली लै लै लै मोलाच्या देनग्या हायेत, त्याचा व्यवस्थित वापर करा, हे सांगीतलंवतं पाच हजार वर्षांपूर्वीच्या चार्वाकांनी... अडीच हजार वर्षांपूर्वीच्या बुद्ध, बसवण्णा, चक्रधरस्वामींनी... तीनशे वर्षांपूर्वीच्या तुकोबारायांनी.. आनि आजच्या दाभोलकरांपर्यन्त सगळ्यांनी ! चार्वाकाला लोकांनी जाळून मारलं... चक्रधरस्वामी आणि तुकोबाराया अचानक बेपत्ता झाले...कुणी म्हणे तुकोबा गरूडावरून वैकुंठी गेले..कुणी म्हणे चक्रधर उत्तरेकडे निघून गेले.. आणि दाभोलकरांना तर... असो.

आजच्या दिवशी फक्त अभिवादन करन्यापेक्षा त्यांचा 'विचार' पुढच्या पिढीत रूजवूया, मुरवूया, भक्कम करूया... चार्वाकासारखं किमान आपल्या घरात तरी ते आपण करू शकतो. एवढं जरी आपण केलं, तरी या महापुरूषांचं आपल्यासाठी जगणं आणि आपल्या सगळ्यांच्या हितासाठी मरणंबी सार्थकी लागंल !

- किरण माने.

Tuesday, 19 August 2025

 📝 शालेय समिती बैठकीचा अहवाल

दिनांक १८ ऑगस्ट २०२५ रोजी जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक शाळा‌ शेरी, ता.धरणगाव जि.जळगाव. येथे शालेय समितीची बैठक घेण्यात आली. या बैठकीला पालक, अंगणवाडी सेविका, शाळेतील शिक्षक, शाळा व्यवस्थापन समितीचे सदस्य तसेच गावातील प्रतिष्ठित व्यक्ती उपस्थित होते.

बैठकीत खालील मुद्द्यांवर चर्चा करून ठोस निर्णय घेण्यात आले :

1. शाळेत परिपूर्ण व सर्वसमावेशक शिक्षण उपलब्ध करणे ही ग्रामपंचायतीची जबाबदारी आहे यावर सर्व सदस्यांनी सहमती दर्शविली.

2. शाळेमध्ये १०० टक्के मुलांची नोंदणी, उपस्थिती व शैक्षणिक गुणवत्तेची जपणूक करण्यासाठी पालक व शिक्षक यांनी संयुक्तपणे जबाबदारी स्वीकारण्याचे ठरले.

3. ग्रामपंचायतीकडून शैक्षणिक विकासाच्या योजना व कार्यक्रम प्रभावीपणे राबविण्यासाठी गावातील लोकांनी एकत्र येऊन निर्णय घेण्याचे ठरले.

4. गाव पातळीवर सर्व घटक (पालक, शिक्षक, शाळा समिती) यांनी मुलांच्या शिक्षणाबाबत नेमके आणि ठोस निर्णय घेणे आवश्यक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले.

5. शैक्षणिक ग्रामसभा प्रक्रियेद्वारे शाळेचा विकास आणि विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्तेची वाढ यासाठी ठोस धोरण आखण्याचे ठरविण्यात आले.

या बैठकीत घेतलेल्या निर्णयांमुळे शाळेतील शैक्षणिक वातावरण अधिक समृद्ध होईल आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण प्रगतीस चालना मिळेल, असा विश्वास सर्व सदस्यांनी व्यक्त केला. मुख्याध्यापक श्री. प्रेमलाल पाटील यांनी मार्गदर्शन केले तसेच शाळेतील शिक्षक श्री.विश्वास पाटील यांनी देखील मार्गदर्शन केले.



 📝 शालेय समिती बैठकीचा अहवाल

दिनांक १८ ऑगस्ट २०२५ रोजी जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक शाळा, शेरी येथे शालेय समितीची बैठक घेण्यात आली. या बैठकीला पालक, अंगणवाडी सेविका, शिक्षक, शाळा व्यवस्थापन समितीचे सदस्य तसेच गावातील प्रतिष्ठित व्यक्ती उपस्थित होते.

बैठकीत खालील मुद्द्यांवर चर्चा करून ठोस निर्णय घेण्यात आले :

1. शाळेत परिपूर्ण व सर्वसमावेशक शिक्षण उपलब्ध करणे ही ग्रामपंचायतीची जबाबदारी आहे यावर सर्व सदस्यांनी सहमती दर्शविली.

2. शाळेमध्ये १०० टक्के मुलांची नोंदणी, उपस्थिती व शैक्षणिक गुणवत्तेची जपणूक करण्यासाठी पालक व शिक्षक यांनी संयुक्तपणे जबाबदारी स्वीकारण्याचे ठरले.


3. ग्रामपंचायतीकडून शैक्षणिक विकासाच्या योजना व कार्यक्रम प्रभावीपणे राबविण्यासाठी गावातील लोकांनी एकत्र येऊन निर्णय घेण्याचे ठरले.


4. गाव पातळीवर सर्व घटक (पालक, शिक्षक, शाळा समिती) यांनी मुलांच्या शिक्षणाबाबत नेमके आणि ठोस निर्णय घेणे आवश्यक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले.


5. शैक्षणिक ग्रामसभा प्रक्रियेद्वारे शाळेचा विकास आणि विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्तेची वाढ यासाठी ठोस धोरण आखण्याचे ठरविण्यात आले.

या बैठकीत घेतलेल्या निर्णयांमुळे शाळेतील शैक्षणिक वातावरण अधिक समृद्ध होईल आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण प्रगतीस चालना मिळेल, असा विश्वास सर्व सदस्यांनी व्यक्त केला.



Monday, 4 August 2025

 खालील चित्र हे इंग्रजी भाषा शिक्षणासाठी अत्यंत उपयुक्त साधन आहे. यावर आधारित बालवाडी व इयत्ता पहिलीच्या विद्यार्थ्यांसाठी विविध प्रकारच्या मजेशीर आणि शैक्षणिक अशा ऍक्टिव्हिटीज घेतल्या जाऊ शकतात. 

1. शब्द ओळख

2. चित्र शोध

3. वाक्य रचना

4. रंगभरण

5. प्रश्नोत्तर

6. कृतीवर आधारित खेळ

🎯 उद्दिष्टे (Learning Objectives):

इंग्रजी शब्दसंपत्ती वाढवणे

चित्र निरीक्षण कौशल्य वाढवणे

वाक्यरचना शिकवणे

समजून घेणे आणि उत्तर देणे

सहभाग, संवाद आणि आत्मविश्वास वाढवणे

चित्राची ओळख, शब्दांची ओळख (Activity 1)

सूचना: चित्र बघा आणि प्रत्येक चित्रासाठी इंग्रजी शब्द सांगा.(Instruction: Look at the picture and tell the English word for each object.)


उदाहरण:

बॅट - Bat

टमाटर - Tomato

टेबल - Table

कॅलेंडर - Calendar

टीव्ही - TV / Television

केक - Cake

कोट - Coat

फोन - Telephone

कप - Cup

इरेझर - Eraser

शर्ट - Shirt

पेन - Pen



Friday, 1 August 2025

जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक शाळा, शेरी, ता. धरणगाव, जि. जळगाव येथे देशभक्तीपर गीतांसह संगीतमय कवायती (Musical Excercise Drill with Patriotic Songs) आयोजित करणे ही विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाच्या दृष्टीने एक प्रभावी आणि प्रेरणादायी उपक्रम.

संगीतमय कवायतीचे उपयोग व फायदे (उदाहरणासह):

१. देशभक्तीची भावना जागृत करणे

उदाहरण: 'मेरे देश की धरती, 'मेरा देश मेरा मुल्क मेरा ये वतन'  अशा देशभक्तीपर गीतांच्या तालावर कवायती केल्याने विद्यार्थ्यांच्या मनात राष्ट्रप्रेम व देशसेवेची भावना दृढ होते.

उपयोग: राष्ट्राच्या गौरवाचे भान निर्माण होते आणि विद्यार्थी सामाजिक जबाबदारीसाठी तयार होतात.

२. शारीरिक स्वास्थ्य व शिस्तबद्धता वाढवणे

उदाहरण: तालावर आधारित  डावीकडे उजवीकडे वळण, उभे तसेच बैठे व्यायाम प्रकार यांसारख्या कवायतींमुळे शरीराचा व्यायाम होतो.

उपयोग: विद्यार्थ्यांची शरीरसंपदा सुधारते, लवचिकता वाढते व नियमितता, काटेकोरपणा आणि शिस्त या मूल्यांचा विकास होतो.

३. सांघिकतेचा विकास

उदाहरण: सर्व विद्यार्थी एकाच गाण्यावर एकसंध पद्धतीने कवायती करताना परस्पर सहकार्य, एकात्मता व तालमैल जपण्याचा प्रयत्न करतात.

उपयोग: विद्यार्थ्यांमध्ये सहकार्य, सामंजस्य, नेतृत्व व टीमवर्कचा विकास होतो.

४. सांस्कृतिक जाणीव व अभिव्यक्तीचा विकास

उदाहरण: "सारे जहाँ से अच्छा", "ए मेरे वतन के लोगो" यांसारख्या गीतांवर कवायती करताना विद्यार्थी भारताच्या सांस्कृतिक विविधतेशी एकरूप होतात.

उपयोग: विद्यार्थ्यांना भारतीय संस्कृती, इतिहास, स्वातंत्र्य लढा आणि महान देशभक्तांचे योगदान समजते.

५. मनोरंजन व प्रेरणा मिळवण्याचे साधन

उदाहरण: तालबद्ध, लयबद्ध देशभक्तीपर गाणी विद्यार्थ्यांना आवडतात. त्यामुळे ते उत्साहाने व आनंदाने सहभाग घेतात.

उपयोग: मन प्रसन्न होते, ताणतणाव कमी होतो, विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढतो.

 कवायतीचे तालबद्ध सादरीकरण शाळेतील शिक्षक श्री. शैलेश शिरसाट सर, श्री. भटू पाटील सर, सौ. वंदना पाटील आणि श्रीमती छाया घुगे यांनी केले.श्रीमती छाया घुगे यांनी कार्यक्रमाचे छायाचित्रण देखील केले.






लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांची जयंती साजरी.

 आज दिनांक १ ऑगस्ट २०२५ रोजी जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक शाळा, शेरी (ता. धरणगाव, जि. जळगाव) येथे लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांची जयंती उत्साहात साजरी करण्यात आली.

सदर कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी शाळेच्या ज्येष्ठ शिक्षिका सौ. वंदनाताई पाटील होत्या. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन शिक्षक श्री. विश्वास पाटील यांनी केले.

लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांच्या प्रेरणादायी जीवनकार्याविषयी विद्यार्थ्यांना माहिती देण्यात आली. शिक्षक श्री. शैलेश शिरसाठ व श्री. विश्वास पाटील यांनी अण्णाभाऊंच्या सामाजिक, साहित्यिक आणि लोककलात्मक कार्याचा आढावा घेत विद्यार्थ्यांना त्यांच्या संघर्षमय जीवनाची प्रेरणा दिली. विशेषतः त्यांनी लोककथांद्वारे समाज परिवर्तनाची वाटचाल कशी घडवली, हे उदाहरणासहित विद्यार्थ्यांसमोर मांडण्यात आले.

कार्यक्रमाच्या शेवटी शाळेच्या शिक्षिका सौ. छायाताई घुगे यांनी आभार प्रदर्शन केले.





 वृक्षारोपण कार्यक्रम संपन्न.🌿🌳🌾 🎋

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, शेरी येथे दिनांक 01 ऑगस्ट 2025 रोजी वृक्षारोपण कार्यक्रम उत्साहात पार पडला. शाळा व परिसरात विविध प्रकारची फळझाडे, औषधी झाडे व शोभिवंत झाडे लावण्यात आली.

कार्यक्रमास गावाच्या सरपंच सौ. सुवर्णाताई कैलास बोरसे पाटील, कैलास भाऊ बोरसे, ग्रामसेविका सौ. विद्याताई पाटील, शिपाई श्री. मधुभाऊ उपस्थित होते. शाळेच्या ज्येष्ठ शिक्षिका सौ. वंदनाताई पाटील, शिक्षक श्री. विश्वास पाटील, श्री. शैलेश शिरसाठ व श्रीमती. छायाताई घुगे उपस्थित होत्या.

कार्यक्रमाची सुरुवात पर्यावरण व वृक्षांचे महत्त्व यावरील मार्गदर्शनाने झाली. झाडे ही प्रदूषण नियंत्रण, पावसाचे प्रमाण वाढवणे, मातीची धूप थांबवणे आणि प्राणवायू निर्माण करणे या दृष्टीने फार महत्त्वाची असल्याचे विद्यार्थ्यांना समजावण्यात आले.

🌿🌳🌾 🎋

या उपक्रमात विद्यार्थ्यांचा सहभाग अत्यंत उल्लेखनीय ठरला. प्रत्येक विद्यार्थ्याने एका झाडाची जबाबदारी घेतली. झाड लावणे, त्यास पाणी देणे, खत टाकणे आणि झाड वाढीस मदत करणे यासाठी विद्यार्थी पुढे सरसावले. ‘माझे झाड – माझी जबाबदारी’ हे ब्रीद विद्यार्थ्यांनी आत्मसात केले.

शाळेच्या परिसरात लावलेली झाडे परिसरास हिरवेगार ठेवण्यासाठी आणि पर्यावरणपूरक वातावरण तयार करण्यासाठी उपयुक्त ठरणार आहेत. विद्यार्थ्यांच्या सहभागामुळे त्यांच्यामध्ये पर्यावरणाविषयी प्रेम, जबाबदारी आणि संवेदनशीलता निर्माण झाली.

कार्यक्रमाच्या शेवटी सरपंच सौ. सुवर्णाताई कैलास बोरसे (पाटील) यांनी विद्यार्थ्यांचे कौतुक करून वृक्षारोपण ही काळाची गरज असल्याचे सांगितले. उपस्थित मान्यवरांनी विद्यार्थ्यांना वृक्षसंवर्धनासाठी शुभेच्छा दिल्या. कैलासभाऊ पाटील यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.

हा वृक्षारोपण उपक्रम विद्यार्थ्यांमध्ये पर्यावरणाबाबत जागरूकता निर्माण करणारा आणि सामाजिक बांधिलकीची जाणीव निर्माण करणारा ठरला. गावकऱ्यांचा सहभाग, शिक्षकांचे मार्गदर्शन व विद्यार्थ्यांची तयारी यामुळे हा कार्यक्रम यशस्वी झाला.