कोरोना काळात शालेय शिक्षणातील आव्हाने आणि कुटुंब व्यवस्थेची जबाबदारी..

 

*कोरोना काळात शालेय शिक्षणातील आव्हाने आणि  कुटुंब व्यवस्थेची जबाबदारी.*
Covid-19 अर्थात कोरोनाविषाणूच्या
प्रादुर्भावाने आरोग्य यंत्रणेची  खूप मोठी परीक्षा आहे तसेच ही परीक्षा आहे पालकांची,कुटुंबव्यवस्थेची आणि पर्यायाने समाजाचीही...ते कसे ते खालील मुद्द्यांच्या आधारे समजावून घेऊ.

★कोरोना काळात शाळाबाह्य मुलांचे प्रमाण वाढण्याची भीती.

★वंचितांच्या निवासी शाळांचा प्रश्न.

★मुलींच्या शिक्षणातील गळती आणि स्थगितीचा प्रश्न.

★बालगुन्हेगारीसह अपप्रवृत्तीत वाढ होण्याची भीती.

★विद्यार्थ्यांच्या औपचारिक शिक्षणातील संपादणूक पातळीत घट. Learning loss

देशाचं भविष्य असणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या जडण-घडणीत आणि विशेषतः औपचारिक शिक्षणातील महत्त्वाची जबाबदारी शाळांवर असते.सध्या कोविड महामारी मुळे शाळा बंद आहेत.
Learning Loss with connecting loss ~ शाळा बंद तरी शिक्षण सुरू शिक्षण सुरू राहण्यासाठी  अधिकाधिक रंजक आणि तेवढं दर्जेदारपणे विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी संपूर्ण शालेय व्यवस्था सातत्याने प्रयत्न करत आहे परंतु विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास म्हणजे केवळ अभ्यासक्रम आणि त्यातील घटक शिकवणे एवढ्यापुरता मर्यादित नसतो. विद्यार्थी हा शिक्षणासाठी शाळेत येत असताना समवयस्क मित्रांसोबत शाळेत खेळणे आपला टिफिन शेअर करणे आपल्या मनातील गोष्टी एकमेकांशी शेअर करणे साऱ्या अत्यंत महत्त्वाच्या अनौपचारिक बाबीही तेवढ्याच महत्त्वाच्या असतात  शाळा बंद असल्याने हे सारं थांबलं...
ऑनलाइन शिक्षणाची व्यवस्था असणारे आणि तशी सुविधा नसणारे पूर्णपणे वंचित असणारे अश्या दोन गटात विद्यार्थी अधिच विभागले गेलेले आहेत.
शाळा बंद असल्यामुळे दैनंदिन वेळापत्रकही कोलमडलं.. वेळापत्रकाचा सर्वात महत्त्वाचा भाग वेळेचे नियोजन आणि शिस्त. हसत खेळत शिक्षणासोबत शिस्त आणि नियोजनाचे धडे आपसूकच त्यांना शाळेत मिळत होते. शाळा आणि शिक्षक करत असलेली ही जबाबदारी पालक कितपत पेलू शकतात ? किंबहुना पालकांना ती पेलावी लागेल. मुल शाळेत आल्यानंतर शिक्षकांची केवळ सुलभकाची भूमिका नसून पालकांची देखील भूमिका असते त्यांची देखभाल, त्यांच्य भावविश्व समजून घेणे इत्यादी विद्यार्थी केंद्रित बाबी शिक्षण यंत्रणा शालेय शिक्षणात आजच्या काळात राबवत आहे.आता ही जबाबदारी शिक्षकांसह  कुटुंबव्यवस्थेची ,पालकांची देखील आहे.
.. *शिक्षकांमध्ये असलेल्या पालकांच्या भूमिकेप्रमाणे पालकात असलेल्या शिक्षकाची भूमिका कोरोना महामारी काळात अत्यंत महत्त्वाची आहे.*
त्यासाठी पालक, कुटुंब व्यवस्था एक जबाबदार घटक म्हणून काय करू शकते ते खलील मुद्द्यांच्या आधारे समजून घेऊ.
◆आपल्या पाल्यासोबत क्वालिटी टाइम घालवणे.
आपल्या व्यवसाय नोकरी नंतर घरी आल्यावर काही  वेळ मुलासोबत खेळण्यासाठी देणं..
◆आपल्या पाल्यांना कुटुंबातील सर्व सदस्यांसोबत त्यांच्याशी गप्पा गोष्टी करणे फार आवश्यक आहे.
◆ किमान एक वेळ जेवण सर्व कुटुंबियांनी सोबत घेणे.
◆ रविवारी मुलांसोबत विविध प्रकारचे खेळ खेळणे (उदाहरणार्थ भाषिक खेळ).
*Let's have a fun Play Let's Enjoy Home Play*
★घरातील कामांसाठी आनंददायी पद्धतीने पाल्यांना सहभागी करून घेणे. 

★घरात फावल्या वेळात आई,आजी, आजोबा यांना मदत करणे. कामाचे वेळापत्रक तयार करणे.
★परिवारातील सदस्य व नातेवाईक यांच्या सोबत घालवलेल्या विविध क्षणांचे वर्णन करणे, शक्य असल्यास प्रवासवर्णन कथाकथन किंवा लेखन करणे  इत्यादी *Home-Play* अनौपचारिक पद्धतीने करता येऊ शकतात.
★पाल्यांच्या वयानुरूप (इयत्तेनुसार) किमान अध्ययन क्षमतांची यादी तयार करणे त्या कामी शाळेतील शिक्षकांची मदत घेणे.
★कुटुंबातील इतर सदस्यांच्या मदतीने किमान अध्ययन क्षमता कार्यक्रम कुटुंब स्तरावर आनंददायी पद्धतीने राबवणे.
★ज्या पालकांना शक्य आहे त्यांनी उपलब्ध असलेल्या सर्व साहित्य जसे टीव्ही, कॉम्प्युटर, इंटरनेट मोबाइल यांचा उपयोग करता येऊ शकतो.

विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी विद्यार्थ्यांना विविध प्रकारच्या शैक्षणिक अनुभव देण्याची तयारी शासनस्तरावर असते त्यासाठी शिक्षकांची प्रशिक्षणे होतात. विद्यार्थी हा जास्तीत जास्त वेळ घरी  राहतो त्यादृष्टीने 'पालकत्व' फार महत्वाची जबाबदारी आहे. पालकांनीही प्रशिक्षित होणे आणि कुटुंब व्यवस्था अधिकाधिक बळकट करून  शिक्षणात शालेय व्यवस्थेला मदत करणे गरजेचं आहे.
विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी एक जबाबदार नागरिक घडवण्यासाठी पालकासह विविध समाज घटकांनी शिक्षण व्यवस्थेला, शिक्षकांना मदत करणं काळाची गरजे आहे.यात शिक्षक आणि पालकांप्रमाणे सुलभकाच्या भूमिकेत घरातील ताई,दादा ,गल्लीतील अभ्यास मित्र,वर्ग मित्र यांचाही सहभाग आवश्यक आहेच.

कोरोना काळात परीक्षा रद्द झाल्यामुळे खूप मोठ्ठं  नुकसान झालंय म्हणून काही पालक चिंतेत आहेत. " खूपच अभ्यास करून पुस्तकाच्या पुस्तक अक्षरश: पाठ केली होती हो " अशी हि व्यथा काही पालकांनी बोलून दाखवली. विशेषत: आज कोरोनाच्या  भीषण महामारी मध्ये गरज पडल्यास आपल्या प्रत्येकाला किंबहुना महाविद्यालयात शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना इंजेक्शन किंवा सलाईन लावता येते का ? कोरोना महामारीच्या काळात घरात कोणी आजारी पडल्यावर स्वयंपाक बनवणे किंवा घरातील इतर कामे करता येतात का? बरं या सगळ्याच शिक्षण सरकारच देणार का ? खरं म्हणजे शिक्षण कोणी देईल याची वाट न पाहता आपण शिक्षण घेतले पाहिजे, कुटुंब आणि जबाबदार नागरिक म्हणून आपली ही जबाबदारी आहे. कोरोना महामारी स्वतः एक परीक्षा म्हणून आपल्या सगळ्यांसमोर आहे त्यामुळे आणखी वेगळ्या परीक्षेची सध्यातरी गरज नाही. 'कोरोना' या परीक्षेच्या काळात आपण शिकलो नाही तर मग येणारा काळ अधिक कठीण होणार आहे हे  सांगायला ज्योतिषाची गरज नाही..✍️

शैलेश किसन शिरसाठ.
जि.प.उच्च प्राथमिक शाळा शेरी, ता. धरणगाव,जि. जळगाव.

मूल्यवर्धन आणि समाज माध्यमांच्या भूमिका

वाढती व्यसनाधीनता आणि‌ समाज घटक, समाज माध्यमांच्या भूमिका.

गेल्या दशकभरात व्यसनाधीनता वाढण्यासोबतच व्यसनाधीन होण्याचा वयोगट हा कमी होत जात आहे. कुमारवयीन मुलांमध्ये याचे प्रमाण सध्या वाढत आहे. वेब सिरीज, चित्रपटांसह मोबाईल,टीव्ही यासारख्या माध्यमातून तसेच इतरही समाज माध्यमातून व्यसनांचे उदात्तीकरण होतांना दिसत आहे याखेरीज लाइफस्टाइलचा एक भाग म्हणून एक social acceptance मिळू लागला आहे.

भारतीयांच्या दृष्टीने विचार करायचा झाल्यास चित्रपटांचा, वेब सिरीजचा खूप मोठा प्रभाव सर्वांवर असतो विशेषतः तरुणाईवर त्याचा अधिक प्रभाव दिसून येतो. तरुणांना आदर्श वाटणारे कलावंत जर तंबाखूजन्य पदार्थांच्या जाहिराती करत असतील तर त्याचा परिणाम व्यसनांच्या उदात्तीकरणाचा होण्याचा धोका वाढतो. वेब सिरीज मध्ये,चित्रपटांमध्ये त्यातील नायक दाखवलेले पात्रसर्रासपणे व्यसन करताना दाखवला जातो पूर्वीच्या चित्रपटांमध्येही तसं दाखवलं जात होतं पण त्या वेळेला चित्रपटातला खलनायक व्यसन करताना दाखवला जात होता.

कथानकाचा भाग म्हणून आणि खूप मोठ अर्थकारण त्यामागे दडलं असल्यामुळे असं जरी दाखवलं जात असलं तरी त्याचा अतिशय नकारात्मक परिणाम विविध समाज घटकांवर होत असतो म्हणून माध्यमांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे.

Social drinking सोशल ड्रिंकिंग.

एखाद्या सामाजिक कार्यक्रमात गेट-टुगेदर पार्टीमध्ये किंवा सणाच्या निमित्ताने वर्षभरात क्वचितच केले जाणारे मॉडरेड ड्रिंकिंग म्हणजे मर्यादित स्वरूपात केले जाणारे मद्यपान या प्रकारात येते. साधारणपणे हे कुटुंबीय, मित्रमंडळी किंवा सहकाऱ्यांसोबत सामूहिक स्वरूपात घेतले जाते आणि तशा प्रकारचे पार्टी करणं हा एक प्रकारे स्टेटस सिम्बल समजल जात आणि अलिशान लाइफस्टाईलचा भाग समजला जातो.

अशा प्रकारच्या सोशल ड्रिंकिंग हे लोकांशी संवाद वाढवणे, ओळखी वाढवणे, विशिष्ट प्रसंग, कार्यक्रम समुदायांमध्ये अधिक आरामदायी आणि आनंददायी पद्धतीने वेळ घालवण्यासाठी केलं तर काय बिघडलं ? समर्थन करत असताना लोक दिसतात. 

सततच्या वाढत चाललेल्या ताण-तणावामुळे आणि मानसिक आरोग्य बिघडत असल्यामुळे रिलॅक्सेशनसाठी मोठ्या प्रमाणात विकेंड सेलिब्रेशन अर्थात वीकेंड पार्ट्या होत असतात अशा पार्ट्यांमध्ये होणारे सोशल ड्रिंकिंग हे व्यसनाधीनतेकडे वळण्याचा खूप मोठा धोका असतो. 

व्यसनाधीनता हा denial म्हणजे नाकारण्याचा एक आजारच म्हणावा लागेल. सोशल ड्रिंकिंग करून व्यसनाधीनतेकडे जाणारी व्यक्ती शक्यतोवर हे मान्य करतच नाही की ते व्यसनाधीन होत आहे.

व्यसनात अडकणाऱ्या वयात येणाऱ्या मुलांची व्यसनाधीनतेची सुरुवात साधारणत विडी सिगरेट, गुटखासारख्या यासारख्या तंबाखूजन्य पदार्थांपासून होते त्याला गेटवे ड्रग्स असेही म्हटले जाते. यातूनच कुमारवयीन मुलांचा प्रवास हा चहाच्या छोट्या हॉटेल पासून कॅफे सेंटर, पब आणि बियर बार कडे जाण्याचा धोका असतो. 

 संवादाचा अभाव हे देखील व्यसनाधीनतेचे एक महत्त्वाचे कारण आहे अर्थात ते सर्वच वयोगटाला लागू होते परंतु वयात येणाऱ्या मुलांच्या दृष्टीने ते अधिक महत्त्वाचे आहे. सुजान पालकत्वाच्या दृष्टीने संवाद हा विसंवाद न होता सुसंवाद असला पाहिजे.

मोबाईलचे व्यसन

 धूम्रपान,मद्यपान या व्यसना खेरीज आणखी एक व्यसन आपल्याला सध्या दिसून येतं आणि ते व्यसन म्हणजे वर्तनाच व्यसन ज्यात जास्तीत जास्त वेळ हा टीव्ही मोबाईलच्या स्क्रीनवर घालवण्याचे वर्तन किंवा सवय.

पूर्वी लहान बाळ खात नसेल तर त्याला चिऊ काऊ ची गोष्ट सांगून घास भरवले जात होते परंतु हल्ली पालकच मोबाईलची स्क्रीन लहान बाळांसमोर धरून त्यांना खाण्यासाठी विनवण्या करत असताना बघायला मिळते. आपल्या नोकरी व्यवसायानिमित्त मोबाईल वापरावा लागत असला तरी आपल्याला आता मोबाईलचा वापर,गैरवापर आणि व्यसन असे वर्गीकरण करावे लागणार आहे, आणि मग हेही ठरवता येईल की कोणत्या गोष्टीसाठी किती वेळ द्यायचा. असं करू शकलो तरच आपला क्वालिटी टाईम आपल्या फॅमिलीसाठी वेळेचे नियोजन करू शकतो.

खरं तर प्रत्येकच वेळी कुठल्याही परिपत्रकाची वाट न बघता शाळा महाविद्यालयांमध्ये याबाबतीत विद्यार्थ्यांशी बोलण्याचा प्रयत्न शिक्षणातील सर्वच घटक करत असतात,पण समाजाच्या सर्वच घटकांनी,माध्यमांनी याचा विचार करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

मोबाईलचे व्यसन हे मुलांसह सर्वच वयोगटासाठी शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिक विकासासाठी हानिकारक ठरू शकते. त्यामुळे पालक आणि समाजाने काही प्रभावी उपाययोजना राबवणे गरजेचे आहे. 

 १. पालकांनी करावयाचे उपाय:

 • वेळेचे व्यवस्थापन करूया : 

 मुलांच्या मोबाइल वापरासाठी वेळेची मर्यादा ठरवूया (उदा. दररोज 1 तास). अभ्यास, खेळ, झोप आणि इतर क्रियाकलापांसाठी वेळ निश्चित करूया.

 •पर्याय उपलब्ध करून देऊया : 

 मुलांना शारीरिक खेळांमध्ये खेळण्यात प्रोत्साहित करूया जसे की क्रिकेट, फुटबॉल, सायकलिंग. वाचन, चित्रकला, संगीत, नृत्य यांसारख्या सृजनशील गोष्टींसाठी प्रोत्साहन देऊया.

 •संवाद वाढवूया: 

मुलांशी नियमित संवाद साधा आणि त्यांच्या आवडी-निवडी जाणून घेऊया. त्यांचे विचार ऐका आणि त्यांना सकारात्मक मार्गदर्शन देऊया. 

• स्वतःचा आदर्श ठेवूया:

 पालकांनी स्वतः मोबाइलचा योग्य वापर करून मुलांसमोर चांगला आदर्श ठेवावा. कुटुंबीयांसोबत जेवणाच्या वेळी मोबाइलचा वापर टाळा.

 • तांत्रिक उपाय: मोबाइलमध्ये पॅरेंटल कंट्रोल आणि ऍप्सच्या वापरावर मर्यादा ठेवणारे तंत्रज्ञान वापरा. मुलांनी कोणत्या प्रकारच्या ऍप्स आणि वेबसाइट्स वापराव्यात, यावर देखरेख ठेवा. 

 २. समाज घटकांनी करायचे उपाय: 

 •जनजागृती मोहिमा: 

 शाळा, ग्रामसभा, आणि सामाजिक गटांद्वारे मोबाइलच्या दुष्परिणामांवर चर्चासत्रे आयोजित करणे आवश्यक आहे. पोस्टर्स, बॅनर्स आणि सोशल मीडियाचा वापर करून जनजागृती मोठ्या प्रमाणात करता येऊ शकते.

 •मैदानी खेळांचे आयोजन: 

 शाळा आणि स्थानिक संस्थांनी मुलांसाठी मैदानी खेळ आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केल्यास अधिक चांगला उपयोग होऊ शकतो. अशा उपक्रमांमध्ये मुलांना सक्रिय सहभाग घेण्यासाठी प्रोत्साहन देऊया. 

  • डिजिटल डिटॉक्स डे: 

महिन्यातून एक दिवस 'डिजिटल डिटॉक्स डे' म्हणून साजरा करूया, जिथे सर्वजण मोबाइलचा वापर टाळतील. 

 • तंत्रज्ञानविषयक शैक्षणिक उपक्रम: 

 मुलांना तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर शिकवण्यासाठी कार्यशाळा आयोजित करूया, जसे की कोडिंग, सायबर सुरक्षितता इत्यादी. 

 • पालकांसाठी मार्गदर्शन: पालकांसाठी मोबाइल व्यसनावर उपाययोजनांवर आधारित मार्गदर्शन सत्रे आयोजित करण्याची आवश्यकता आहे.

 ३. शाळांचे योगदान: 

शाळांनी मोबाइलच्या दुष्परिणामांवर आधारित प्रबोधनात्मक नाटके, गाणी, आणि उपक्रम राबवता यईल. विद्यार्थ्यांसाठी वाचनालये, खेळांचे साहित्य, आणि इतर सृजनशील उपक्रम उपलब्ध करून देता येईल.

 एका एकत्र कुटुंबात आजीने खूप रुचकर स्वादिष्ट स्वयंपाक बनवला होता परिवारात 10 शाळकरी मुलं होती त्यापैकी फक्त तीन मुलांनीच व्यवस्थित जेवण केले.

आजीने सर्व मुलांना आग्रहाने वाढले परंतु उरलेल्या सात मुलांना भूक नव्हती ,खायची इच्छाच होत नव्हती.

आजी त्यांना प्रेमाने भरवायला देखील तयार होती आणि  आजोबा मात्र आजी वर चिडले आणि आजीने बनवलेला स्वयंपाक आणि घेतलेली मेहनत याचा कुठलाही विचार न करता आजीलाच उलट दोष देऊ लागले.

आजी म्हणाली "तुम्ही स्वादिष्ट रुचकर आणि सकस आहार मेहनतीने आणि प्रेमाने बनवू शकतात, खाणाऱ्यांसाठी ताट तयार करून देऊ शकतो.खूप काळजी आणि  प्रेम म्हणून तोंडात घासही भरून देऊ शकतो परंतु तो आनंदाने ग्रहण करून चावून पचवण्याचं काम मात्र मुलांना कराव लागेल अर्थात हे सगळं तेव्हा ज्या वेळेला मुलांमध्ये भूक असेल भूकच नसल्यास ते कसे खाणार..."

आजोबांचं जेवण झालं होतं तरीही आजीने बनवलेले एक दोन पदार्थ आजोबांनी मोठ्या आवडीने खाल्ले आणि त्यांना शाळेत विद्यादानाचं काम केलेल्या आजीचं म्हणणं पटलं.  मग आजी म्हणाली "कदाचित माझं काही चुकत असेल म्हणून उद्यापासून तुम्ही स्वयंपाक करा". आजोबा घाबरल्या आणि ओशाळलेल्या  चेहऱ्याने खिडकीतून बाहेर आकाशात चंद्र शोधू लागले... हे माहीत असताना की आज अमावस्या आहे..

मित्रांनो  विविध प्रकारच्या चवी बद्दल जाणून घेऊ या.  

Taste & Flavors from Around the World with Examples (In English and Marathi) . 

या माहिती लेखाच्या  खाली विविध खाद्यपदार्थांच्या चवीं सोप्या इंग्रजी वाक्य रचनेसह समजून घेण्यासाठी यासाठी लिंक दिली आहे त्यानुसार आपण वाचन लेखन तसेच संभाषण सराव करू शकता आणि  PDF डाऊनलोडही करू शकत 

1. Sweet (गोड)

   - *Meaning*: A taste sensation that is often associated with sugar.

   - *Examples*:

     - *English*: Chocolate, cakes, candy

     - *Marathi*: पेढा, जलेबी, बर्फी

 

2. *Sour (आंबट)*

   - *Meaning*: A sharp, tangy taste typically found in citrus fruits.

   - *Examples*:

     - *English*: Lemon, yogurt, vinegar

     - *Marathi*: लिंबू, ताक, चिंच

 

3. *Salty (खारट)*

   - *Meaning*: A taste that is associated with salt.

   - *Examples*:

     - *English*: Pretzels, salted nuts, chips

     - *Marathi*: चिवडा, शेंगदाणे, फरसाण

 

4. *Bitter (कडू)*

   - *Meaning*: A sharp, pungent taste that is often found in certain vegetables and herbs.

   - *Examples*:

     - *English*: Coffee, dark chocolate, bitter gourd

     - *Marathi*: कारले, मेथी, काळी कॉफी

 

5. *Umami (उमामी)*

   - *Meaning*: A savory taste often described as meaty or brothy.

   - *Examples*:

     - *English*: Soy sauce, mushrooms, parmesan cheese

     - *Marathi*: सोया सॉस, बटाटा भाजी, पनीर

 

6. *Spicy (तिखट)*

   - *Meaning*: A hot, burning taste typically associated with peppers.

   - *Examples*:

     - *English*: Chili peppers, hot sauce, curry

     - *Marathi*: मिरची, झणझणीत मिसळ, चिकन करी

 

7. *Astringent (तुरट)*

   - *Meaning*: A dry, puckering taste often found in certain fruits and vegetables.

   - *Examples*:

     - *English*: Unripe bananas, pomegranate, tea

     - *Marathi*: कच्चे केळे, डाळिंब, चहा

 

8. *Savory (खारट व मसालेदार)*

   - *Meaning*: A flavor that is salty and rich in taste, often associated with meat and broths.

   - *Examples*:

     - *English*: Beef stew, soy sauce, mushroom soup

     - *Marathi*: मटण रसा, सोया सॉस, मशरूम सूप

 

9. *Tangy (तिखट-आंबट)*

   - *Meaning*: A sharp taste that is both sour and slightly spicy.

   - *Examples*:

     - *English*: Barbecue sauce, tamarind, pickles

     - *Marathi*: बार्बेक्यू सॉस, चिंच, लोणचे

 

10. *Earthy (मातीचा/भूखंडाचा स्वाद)*

    - *Meaning*: A rich, deep flavor often associated with root vegetables and certain mushrooms.

    - *Examples*:

      - *English*: Beets, truffles, potatoes

      - *Marathi*: बीट, आलं, बटाटे

 

Combining Flavors

Many dishes combine multiple flavors to create a complex and delightful taste experience. For example:

- *English*: Sweet and sour chicken combines sweet and tangy flavors.

- *Marathi*: गोड-आंबट चिकन गोड आणि  आंबट स्वाद एकत्र आणते. Flavors from Around the World with Examples (In English and Marathi)

विविध खाद्यपदार्थांच्या चवीं सोप्या इंग्रजी वाक्य रचनेसह समजून घेण्यासाठी यासाठी लिंक दिली आहे त्यानुसार आपण वाचन लेखन तसेच संभाषण सराव करू शकता आणि  PDF डाऊनलोडही करू शकता.Get free PDF of our Types of tastes with sentences formations just visit_* Download PDF of Types of tastes 👇🏻

https://drive.google.com/file/d/1xtUFmXCu77vyGrogT3_I5iKwqQkB9ake/view?usp=sharing

Pdf download 👆

विविध खाद्यपदार्थांच्या चवीं खालील व्हिडिओतून समजून घेऊ 

https://drive.google.com/file/d/1KiH4En0qy_V73fPrBMcjOWDDp_JpgME8/view?usp=drivesdk

Learning Outcome Differentiate between small and capital letters in print.

 Learning Outcome

Differentiate between small and capital letters in print.

(लहान आणि मोठ्या अक्षरांमधील फरक ओळखणे.)

Pedagogical Process (शैक्षणिक प्रक्रिया)

1. दृश्य दाखवणे (Visual Exposure):

A–Z ची मोठी (Capital) व लहान (Small) अक्षरे रंगीत चार्टवर दाखवा.

उदाहरण: A – a, B – b, C – c

2. जुळवा उपक्रम (Matching):

Capital letter कार्ड आणि Small letter कार्ड वेगळे द्या.

विद्यार्थ्यांनी जुळवावे: A → a, B → b.

3. वर्गातील वस्तूंशी जोडणी (Relating to Environment):

Blackboard वर मोठी व लहान अक्षरे लिहा.

पुस्तकातील मजकूर दाखवून विचारा: “हे capital A आहे का small a आहे?”

4. खेळाच्या स्वरूपात (Learning with Fun):

Letter Hunt, Bingo, Sorting अशा मजेदार पद्धती वापरा.

Classroom Activity (आनंदी व खेळकर पद्धतीने)

१. Letter Hunt (अक्षर शोधा खेळ)

शिक्षकाची भूमिका:

वर्गात capital व small अक्षरे असलेले कार्ड लपवा.

सांगा: “Find capital B” किंवा “Find small b.”

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

शोधून योग्य कार्ड आणणे.

उदाहरण:विद्यार्थी Capital B व Small b ओळखून आणतात.

२. Pairing Game (जोड्या लावा)

शिक्षकाची भूमिका:

Capital letters एका बाजूला, Small letters दुसऱ्या बाजूला लिहा.

विद्यार्थ्यांना जोड्या लावायला सांगा.

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

A ↔ a, B ↔ b अशा जोड्या लावणे.

उदाहरण:

एक विद्यार्थी बोर्डावर A → a जोडतो.

३. Alphabet Bingo (अक्षर बिंगो खेळ)

शिक्षकाची भूमिका:

Capital आणि Small letters च्या बिंगो शीट द्या.

एखादे अक्षर उच्चारा: “Capital C.”

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

जर त्यांच्याकडे असेल तर मार्क करा.

उदाहरण:

शिक्षक म्हणतो “small d” → विद्यार्थी छोट्या “d” वर खूण करतो.

४. Action Game (हावभावातून ओळख)

शिक्षकाची भूमिका:

Capital letter दाखवून विद्यार्थ्यांना मोठा हावभाव करायला सांगा.

Small letter दाखवून छोटा हावभाव करायला सांगा.

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

Capital letter → हात पसरून “BIG”.

Small letter → हात घट्ट करून “small”.

५. Story/Picture Book Fun

शिक्षकाची भूमिका:

गोष्टीच्या पुस्तकात capital व small letters दाखवा.

विचारा: “Here is ‘T’. Is it capital or small?”

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

योग्य उत्तर द्या: “Capital T.”

Teacher’s Role (सारांश)

स्पष्ट व मोठ्या आवाजात अक्षरे सांगणे.

रंगीत कार्ड्स, खेळ व गोष्टी वापरणे.

चुका झाल्यास विद्यार्थ्यांना सौम्यपणे दुरुस्त करणे.

योग्य उत्तरांसाठी प्रोत्साहन देणे.

Students’ Role (सारांश)

capital व small letters लक्षपूर्वक पाहणे.

जुळवणे, शोधणे, मार्क करणे, बोलून दाखवणे.

खेळ व कृतींमध्ये उत्साहाने सहभाग घेणे.

क्रमाक्रमाने स्वतंत्रपणे capital व small letters ओळखणे.

Tip for Joyful Learning:

खेळ, गाणी, clap-clap activities वापरल्यास मुले आनंदाने शिकतात आणि पटकन लक्षात ठेवतात.

1st Standard English Learning outcomes.

First standard English Learning outcomes.

•Learning outcomes:

Learns and names English words for familiar object and pictures.01.17.01

•Suggested pedagogical process:

For this learning outcome the suggested pedalogical process is name common object such as man dog etc when pictures are shown. 

 वर्गातील उपक्रम (Classroom Activity )

१. चित्र ओळख (Picture Naming Game)

शिक्षकाची भूमिका:

फ्लॅशकार्ड, खऱ्या वस्तू किंवा PPT मधील चित्र दाखवता येतील (apple, ball, cat, bag इ.).

शब्द स्पष्ट उच्चारा: “This is an apple.”

विद्यार्थ्यांना शब्द पुनः उच्चारायला सांगा.

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

चित्र नीट बघा.

शब्द मोठ्याने म्हणा: “Apple.”

शिक्षकांनी विचारल्यास चित्राकडे बोट दाखवा.

उदाहरण:

शिक्षक बॉलचे चेंडूचे) चित्र दाखवतील आणि विचारतील : “What is this?”

विद्यार्थी प्रतिसाद देतील: “Ball.”

२. वर्गातील वस्तू शोधा (Classroom Object Hunt)

शिक्षकाची भूमिका:

वर्गातील वस्तूंवर बोट दाखवा (chair, book, blackboard, fan).

विचारा: “What is this?”

विद्यार्थ्यांना इंग्रजीत उत्तर द्यायला प्रोत्साहित करूया.

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

वस्तू नीट पाहा आणि इंग्रजीत उत्तर द्या: “This is a chair.”

कधी कधी त्या वस्तूपर्यंत जाऊन तिचे नाव सांगा.

उदाहरण:

शिक्षक दरवाज्याकडे बोट दाखवून विचारतील: “What is this?”

विद्यार्थी म्हणेल: “Door.”

३. चित्र आणि शब्द जुळवा (Match the Word with Picture)

शिक्षकाची भूमिका:

चित्रे व वेगळे शब्द असलेले फ्लॅशकार्ड/वर्कशीट द्या.

विद्यार्थ्यांना जुळविण्यास मार्गदर्शन करा.

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

'dog'हा शब्द 🐕 चित्राशी,'cat'हा शब्द 🐈 चित्राशी जुळवा.

उदाहरण:

मांजराचे चित्र → विद्यार्थी “cat” हा शब्द त्याखाली चिकटवतो.

४. वर्तुळ खेळ – चित्र पुढे द्या (Circle Time ‘Pass the Picture’)

शिक्षकाची भूमिका:

एखाद्या विद्यार्थ्याला चित्रकार्ड द्या.

पुढे देण्यापूर्वी त्या वस्तूचे नाव सांगायला सांगा.

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

“Dog.” असे म्हणून कार्ड पुढे देतील.

पुढचा विद्यार्थी ते पुन्हा बोलेल.

उदाहरण:

पहिला विद्यार्थी: “Sun.”

पुढचा विद्यार्थी: “Sun.”

५. “मी बघतो आहे” खेळ (I Spy Game)

शिक्षकाची भूमिका:

म्हणा: “I spy with my little eye something that is red.” (apple, bag, इ.).

हिंट/क्ल्यू द्या.

विद्यार्थ्यांची भूमिका:

अंदाज लावा आणि शब्द बोला.

उदाहरण:

शिक्षक: “I spy something round and used for playing.”

विद्यार्थी: “Ball.”

शिक्षकाची भूमिका (Teacher’s Role – Summary)

शब्दांचा स्पष्ट उच्चार करून वारंवार पुनरावृत्ती करणे.

हावभाव, बोट दाखवणे, खऱ्या वस्तू वापरणे.

संपूर्ण वर्गाने एकत्र उच्चार करावा यासाठी प्रोत्साहित करणे.

योग्य उत्तर दिल्यास विद्यार्थ्यांना कौतुकाने प्रोत्साहित करणे.

कमी आत्मविश्वास असलेल्या विद्यार्थ्यांना हिंट देणे, तर चांगले उत्तर देणाऱ्यांना पुढे नेणे.

विद्यार्थ्यांची भूमिका (Students’ Role – Summary)

चित्रे आणि वस्तू लक्षपूर्वक पाहणे.

ऐकून शब्दांचा मोठ्याने उच्चार करणे.

शिक्षक विचारल्यास उत्तर देणे: “What is this?”

खेळात सक्रिय सहभाग घेणे (पासिंग, जुळविणे, अंदाज लावणे).

हळूहळू शिक्षक न विचारता स्वतः वस्तूंची नावे सांगणे.

अंमलबजावणीसाठी टिप:

सुरुवात खूपच परिचित शब्दांपासून करा (ball, bag, dog, sun, tree) → नंतर वर्गातील वस्तू (desk, chalk, window) → नंतर नवीन गट (फळे, प्राणी, शरीराचे अवयव).

Video uploaded on 11 September 2025.