भारतासह जगाला मोठ्या प्रमाणात मानसोपचार तज्ञांची गरज असेल असे चित्र दिसत आहे.

 भारतासह जगाला मोठ्या प्रमाणात मानसोपचार तज्ञांची गरज असेल असे चित्र दिसत आहे. 

शाळा कॉलेजमधल्या उर फुटेस्तोवर धावायला लावणाऱ्या स्पर्धांच्या परीक्षेनंतर गलेलठ्ठ पगार असला तरी वर्क प्रेशर देखील खूप धावायला लावत आहे. प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षात कामाचे तास देखील वाढत आहे जे आठ तासांपेक्षा अधिक आहेत. हा प्रश्न फक्त कामगारांपुरता मर्यादित नसून ह्या वर्क प्रेशर चा त्रास सर्व थरातील लोकांना येणाऱ्या काळात होऊ शकतो त्यात उच्चार विद्या विभूषितही असू शकतील.

जागतिकीकरणानंतर कामगार कायदे किती प्रमाणात प्रत्यक्ष वापरले जातात याचा वेगळा अभ्यास करता येऊ शकतो, कारण भांडवलशाहीत वाढत जाणारी प्रचंड नफाखोरी कामाचा अतिरिक्त ताण वाढवणारी नक्कीच आहे.त्यातही कार्पोरेट सेक्टर मधील त्याचे प्रमाण अधिक आहे.

कार्पोरेट जगतातील ताणतणावाला जबाबदार कोण ? असा देखील प्रश्न आपल्याला पडायलाच पाहिजे. 

कॉर्पोरेट ताणतणाव हा  नियोक्ता( Employer) व  कर्मचारी (Employee) दोघांच्या वर्तनावर अवलंबून असतो. नफ्यापेक्षा माणसांच्या आरोग्याला प्राधान्य देणे हे दीर्घकालीन यशासाठी आवश्यक आहे.

१. अवास्तव कामाचा भार (Excessive Workload)

रोजचे तास ८–९ ऐवजी १०–१२ तास काम.

२. लक्ष्य आणि परफॉर्मन्सचा दबाव (Performance Pressure)

नोकरी टिकवण्यासाठी किंवा बढतीसाठी अवास्तव लक्ष्य गाठण्याची गरज.

मोजणी फक्त आकडे आणि नफा यावर होणे.

उदाहरण: सेल्स टीमला महिन्याच्या शेवटी १५% जास्त विक्री करायची आहे, नाहीतर बोनस कापला जातो.

कमी वेळेत मोठे लक्ष्य पूर्ण करण्याचा दबाव.

उदाहरण: एका IT कंपनीत प्रोजेक्ट डेडलाईन ३ आठवड्यांनी कमी केल्यामुळे कर्मचारी रात्री उशिरापर्यंत काम करत राहतात, ज्यामुळे मानसिक थकवा वाढतो.

३. काम-जीवन संतुलनाचा अभाव (Work-Life Imbalance)

ऑफिसचे काम घरीही सुरू राहणे (Emails, Calls).

कौटुंबिक व सामाजिक आयुष्याकडे दुर्लक्ष.

उदाहरण: वीकेंडला सुट्टी न घेता सतत प्रोजेक्ट अपडेट्स देणे.

मानसिक आरोग्य हा आरोग्याचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. त्यामुळे मानसोपचार तज्ञ, समुपदेशक (Counsellors) आणि मानसशास्त्रज्ञ यांची भारतासह जगभर मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची शक्यता आहे. लोकसंख्येच्या प्रमाणात आपल्याकडे मानसोपचार तज्ञ समुपदेशक यांची पुरेशी संख्या आहे का ? आणि त्याहीपेक्षा महत्त्वाचं म्हणजे आपल्याला स्वतःला,आपल्या आणि आपल्या भोवतालच्या मानसिक आरोग्यासाठी त्यांची खरच गरज असल्याची जाणीवही तेवढीच महत्त्वाची आहे. कारण आपल्याकडे सर्वसाधारणपणे मानसोपचार तज्ञ, समुपदेशक, मानसशास्त्रज्ञ यांच्या मदतीची गरज पडणे म्हणजे तुम्ही वेडे आहात अशीच मांडली जाते.

 राजमाता जिजाऊ माँसाहेब आणि स्वामी विवेकानंद जयंती उत्सवात साजरी.

जिजाऊ माँसाहेब आणि स्वामी विवेकानंद यांची जयंती जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक शाळा, शेरी, तालुका धरणगाव, जिल्हा जळगाव येथे मोठ्या उत्साहात साजरी करण्यात आली. या कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी शाळेचे मुख्याध्यापक श्री. प्रेमलाल डिगंबर पाटील हे होते.

कार्यक्रमाची सुरुवात दीपप्रज्वलनाने झाली. यानंतर, उपस्थितांनी जिजाऊ माँसाहेब आणि स्वामी विवेकानंद यांच्या प्रतिमेस पुष्पहार अर्पण करून आदरांजली वाहिली. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन श्री. विश्वास पाटील यांनी प्रभावीपणे केले.

कार्यक्रमात शाळेतील ज्येष्ठ शिक्षिका श्रीमती वंदना पाटील तसेच श्री. भटू पाटील, आणि श्री. शैलेश शिरसाठ यांनी राजमाता जिजाऊ माँ साहेबांच्या प्रेरणादायी जीवनकार्याबाबत आणि स्वामी विवेकानंद यांच्या विचारांबद्दल विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाने विद्यार्थ्यांमध्ये आत्मविश्वास आणि राष्ट्रीय भावनेची चेतना निर्माण झाली.

विद्यार्थ्यांनीही या कार्यक्रमात उत्साहाने सहभाग घेतला. त्यांनी राजमाता जिजाऊ  आणि स्वामी विवेकानंद यांच्या जीवनकार्यावर आधारित भाषणे सादर केली. त्यांच्या भाषणांमधून समाजसेवा, शिक्षण, आणि युवाशक्तीचा महत्त्वपूर्ण संदेश उमटला.

मुख्याध्यापक श्री. प्रेमलाल पाटील यांनी आपल्या अध्यक्षीय भाषणातून विद्यार्थ्यांना जिजाऊंच्या कर्तृत्वाची शिकवण आणि विवेकानंदांच्या विचारांचे महत्त्व समजावून सांगितले. त्यांनी विद्यार्थ्यांना अभ्यासाबरोबरच व्यक्तिमत्त्व विकासावरही भर देण्याचे आवाहन केले.

कार्यक्रमाच्या शेवटी प्रशिक्षणार्थी शिक्षिका दिव्या बेलदार यांनी आभार प्रदर्शन केले. अशा प्रकारे, जिजाऊ माँसाहेब आणि स्वामी विवेकानंद यांची जयंती शाळेत प्रेरणादायी वातावरणात साजरी करण्यात आली.

 तुमचे आज रोजी वय मोजा. http://shikshakm.blogspot.com/p/var-startyear-1900var-endyear-2099var.html

 क्षेत्रभेटीचा अहवाल

दिनांक: ६ डिसेंबर २०२४

जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक शाळा, शेरी. ता.धरणगाव जि.जळगाव.

आज जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक शाळा, शेरी येथील विद्यार्थ्यांसाठी गहू, भेंडी, कापूस, तसेच पपईच्या बागांमध्ये शैक्षणिक क्षेत्रभेटीचे आयोजन करण्यात आले. 

या निमित्ताने संत तुकाराम महाराजांच्या खालील ओव्या सहजच आठवल्या. 

शेता आले सुगी | सांभाळावे चारी कोण |

पीका आले परी | केले पाहिजे जतन ||

क्षेत्र भेटीत विद्यार्थ्यांनी भेंडी व पपईच्या उत्पादन प्रक्रियेविषयी माहिती घेतली. विशेष म्हणजे शेरी गावातील भेंडी हे महत्त्वाचं आणि निर्यात होणार उत्पादन आहे.

भेंडी हे मुख्यतः खरीप हंगामातील पिक असून तिचे लागवड उष्ण व दमट हवामानात केली जाते. भेंडीच्या चांगल्या उत्पादनासाठी हलकी, मध्यम स्वरूपाची व भरड माती उपयुक्त असते. भेंडीची लागवड बी पेरणीद्वारे केली जाते आणि नियमित पाणी व खत व्यवस्थापनाने चांगले उत्पादन मिळते.

पपई हे वर्षभर येणारे फळ असून ते उष्णकटिबंधीय हवामानासाठी उपयुक्त आहे. पपईची लागवड मुख्यतः हलक्याशा निचऱ्याच्या जमिनीत केली जाते. या झाडांसाठी योग्य प्रमाणात पाणी व खतांची आवश्यकता असते. याशिवाय, पपईच्या झाडावर किडी व रोग नियंत्रणासाठी वेळोवेळी देखभाल करावी लागते. पपईला भरपूर पोषणमूल्य असल्यामुळे ती आरोग्यासाठी खूप लाभदायक आहे. अशी विद्यार्थ्यांना याप्रसंगी माहिती देण्यात आली. 

कार्यक्रमाचा उद्देश.

या क्षेत्रभेटीमुळे विद्यार्थ्यांना शेतीची महत्त्वपूर्ण माहिती मिळाली. भेंडी व पपईच्या उत्पादन तंत्रज्ञानासोबतच शेतीतील वेगवेगळ्या प्रक्रिया प्रत्यक्ष पाहण्याची संधी त्यांना मिळाली.विद्यार्थ्यांनी शेतीत कार्यरत शेतकऱ्यांचे, मजुरांचे अनुभव जाणून घेतले.

मुख्याध्यापक श्री. प्रेमलाल पाटील यांनी या क्षेत्रभेटीच्या आयोजनाचे कौतुक केले आणि विद्यार्थ्यांना आधुनिक शेतीविषयी जागरूक राहण्याचा संदेश दिला. क्षेत्रभेटीच्या यशस्वी आयोजनासाठी शाळेतील शिक्षक श्रीमती वंदना पाटील, हे भटू पाटील श्री विश्वास पाटील, प्रशिक्षणार्थी शिक्षक कु.दिव्या बेलदार, श्री.शैलेश शिरसाठ आणि शालेय पोषण आहार मदतनीस आनंदा कोळी, कल्पनाताई कोळी यांनी सहकार्य केले.

- श्री.शैलेश शिरसाठ.

आमची मुलं मुंबई-पुण्यात शिकतात याचा दुसरा अर्थ आमची मुलं मुंबई-पुण्यातील रिसोर्सेस किती उपयोगात आणतात या अर्थाने होणेही महत्त्वाचे आहे.

पुण्यात शिकणं म्हणजे पुण्यात उपलब्ध असलेल्या सर्व प्रकारच्या चांगल्या, सकारात्मक संधीचं सोनं करणं हे देखिल महत्त्वाचं आहे. आपण ग्रामीण भागात राहण्यापेक्षा शहरात राहणं पसंत का करतो ? याची अनेक कारणं असली तरी आपल्याला आणि आपल्या पाल्यांना चांगल्या प्रकारचे शिक्षण आणि अधिक चांगल वातावरण मिळावा हा त्यामागचा उद्देश असतो,परंतु असे असले तरी शहरात असणाऱ्या विविध क्लासेस आणि शैक्षणिक प्रगती पुरताच त्याचा मर्यादित असा अर्थ आपल्या कडून घेतला जात नाही ना? याचााही विचार व्हावा.

 विद्यार्थ्यांचा, आपल्या पाल्यांचा सर्वार्थाने विकास होण्यासाठी शहरात होणाऱ्या विविध सांस्कृतिक,सामाजिक, कृषी आणि इतर व्यवसायाशी संबंधित उपक्रमांमध्ये त्यांना सामिल करुन घेणे त्यांना ते प्रत्यक्ष दाखवण हेही आपल काम आहे. एखादा कार्यक्रम किंवा उपक्रम हा परीक्षेसाठी महत्त्वाचा नाही केवळ या कारणासाठी आपल्या स्वतावर किंवा आपल्या पाल्यांवर प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षरित्या अन्याय करू नका. आपण स्वतःही आणि मुलांनाही दर्जेदार असे कार्यक्रम, प्रदर्शने दाखवा. दुर्दैवानं फार काही चांगलं दाखवण्यासाठी हल्ली शहरांमध्ये उपलब्ध नाही पण जे दर्जेदार आहे ते नक्की दाखवा... ✍

 आपण शहरात राहत असल्यामुळे असल्या प्रकारच्या कार्यक्रमांचा, प्रदर्शनांचा आणि शहरात राहण्याचा चांगला उपयोग करून घ्यावा असं मला वाटतं. ग्रामीण भागातल्या लोकांना विविध कार्यक्रम तसेच प्रदर्शनाबद्दल माहिती नसल्यामुळे किंवा इच्छा असून देखील बऱ्याचदा शहरातील कार्यक्रमांचा आणि प्रदर्शनांचा लाभ घेणं खूप सोपं आणि सहज नसतं.

ॲग्रोवर्ल्ड कृषी प्रदर्शन २९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर २०२४ एकलव्य क्रीडा संकुल एम जे कॉलेज कॅम्पस जळगाव येथे आयोजित केलेले आहे  तसेच महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक कार्य मंत्रालयातर्फेेेे आयोजित ६३वी महाराष्ट्र राज्य हौशी मराठी नाट्य स्पर्धेच्या प्राथमिक फेरीचे आयोजन जळगाव येथे छत्रपती संभाजी नाट्यगृह येथे करण्यात आले आहे.

आपल्या सगळ्यांना एक चांगली संधी लाभली आहे. आपण स्वतः आपल्या परिवारासह कृषी प्रदर्शन तसेच नाट्य स्पर्धेचा लाभ घ्यावा असे मला व्यक्तिशः वाटतं.✍आपलाही शैलेश शिरसाठ.

कृषी प्रदर्शनाच्या ठिकाणी बारामतीची भेळ बारामती चार्ट सेंटरवर आहे तिचा आस्वाद नक्की घ्या. लक्षात ठेवा ती बारामतीची भेळ आहे.

'मटन'नुसतं नाव उच्चारलं तरी चवीचा भास आहे, प्रचंड आश्वासक उत्साह आहे.

'मटन'नुसतं नाव उच्चारलं तरी चवीचा भास आहे, प्रचंड आश्वासक उत्साह आहे.

मटण पार्टी आणि कार्यालयातील बंधुभाव

एका कार्यालयात नेहमीच कामाची गडबड असते, पण गेल्या आठवड्यात कामाला एकदम वेगळाच रंग चढला होता. कारण होतं मटण पार्टी! ,"सगळ्यांनी मिळून एक मस्त मटण पार्टी करायची!" बस, आणि मग काय? एक क्षणातच कामापेक्षा मटणाच्या चर्चा जोर धरू लागल्या.

प्लॅनिंगची धमाल

पहिल्या दिवशीपासूनच प्रत्येक जण वेगवेगळी जबाबदारी स्वतःहून घेऊ लागला. काहींनी "बजेट" ठरवायला घेतलं, पण बजेटपेक्षा त्यांना "मसाले किती तिखट हवे?" यावरच चर्चा करायची होती. ज्यांना स्वयंपाकाची सुतराम माहिती नाही, त्यांनी "मी मसाले आणतो" असं ठासून सांगितलं. आणि दुसऱ्या दिवशी त्यांनी हळद, मिरचीऐवजी साखर आणि मीठ घेऊनच हजेरी लावली!

स्वयंपाकाची तयारी

मॅडम म्हणाल्या, "मी  बनवलेले मटणच जगात भारी लागतं," वातावरण एकदम हलकंफुलकं झालं. शेवटी स्वयंपाकाची जबाबदारी सोपवण्यात आली, कारण त्यांचा "मटण रस्सा" लोकांनी माहित होत.

खरेदीची गंमत

सकाळी लवकरच ऑफिस मधील दोन घन मटणवाल्याशी गाडीच्या किंमतीसारख्या घासाघीस करण्यात त्यांनी अर्धा तास घालवला. अखेर त्यांनी ४ किलो मटण घेतलं आणि येताना "हा भाग शोल्डरचा, हा रिब्सचा!" असं ज्ञान देत सर्वांना मटणाची शास्त्रीय माहितीही दिली.

पार्टीचा दिवस

पार्टीच्या दिवशी कार्यालयात वेगळंच वातावरण होतं. सारेच मिळून कांदा चिरत होते, आणि त्यातच साहेबांचे डोळे पाणावल्यावर सगळे हसू लागले. कुमार सर म्हणाले, "अरे, कांद्यापेक्षा भावनांनी पाणी आलंय की काय?" कामाच्या गडबडीत सगळे एकत्र काम करत होते, आणि मटणाचा वास कार्यालयभर दरवळत होता.

बंधुभावाचा मेजवानीतून उगम

सगळ्यांनी मिळून एकत्र जेवण केलं. ताट वाढताना भाऊसाहेब म्हणाले, "साहेबांना आधी वाढा, त्यांना जास्त भूक लागली आहे" आणि सगळे हसायला लागले. जिव्हाळा आणि हास्याने भरलेली ही मटण पार्टी खरंच संस्मरणीय ठरली. कोणाचं बॉस, कोणाचं कर्मचारी असं भान उरलं नाही. सगळे एकाच कुटुंबासारखे वागले.

मटणाचा परिणाम.

पार्टीनंतर दुसऱ्या दिवशी सगळ्यांना कामाची गती वाढली होती. जणू मटणाचं प्रोटिन सगळ्यांच्या उत्साहात भर पाडून गेलं होतं. आता प्रत्येकाने ठरवलंय, "मटण पार्टी दर दोन महिन्यांनी हवीच!"

निष्कर्ष:

या मटण पार्टीने ऑफिसमधील ताणतणाव पळवून एकमेकांमधील स्नेहभाव वाढवला. हसतखेळत, गप्पाटप्पांतून कामाची गोडी वाढवण्यासाठी मटण पार्टी हा उत्तम मार्ग ठरला.

 स्पोकन इंग्लिशच्या माझ्या विद्यार्थी मित्रांनो आपण प्रत्यक्ष वर्गात खूप हसत खेळत आपले लेक्चर घेत असतो परंतु आज मी तुम्हाला मटणाविषयी काही माहिती मराठी आणि इंग्रजीतून माझ्या ब्लॉग मधून तुमच्यासाठी खास.

तुमचेच शैलेश सर

भारतीय मटणाच्या विविध डिशेस

मराठीतून:

भारतीय स्वयंपाकात मटणाचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे. मटणापासून विविध प्रकारच्या चविष्ट डिशेस तयार केल्या जातात.

Indian cuisine has a wide variety of flavorful mutton dishes:

1. मटण करी – हा भारतीय स्वयंपाकातील सर्वाधिक प्रसिद्ध प्रकार आहे. विविध मसाले, कांदा, टोमॅटो यांचा वापर करून बनवलेली करी चपाती, भाकरी किंवा भाताबरोबर खाल्ली जाते.

1. Mutton Curry – A classic dish made with onions, tomatoes, and aromatic spices, paired with bread or rice.

2. मटण कोल्हापुरी – महाराष्ट्रातील कोल्हापुरी पद्धतीने तयार केलेली मसालेदार डिश.

2. Kolhapuri Mutton – A spicy preparation from Maharashtra.

3. रोगन जोश – काश्मिरी पाककृतीतील खास मटणाची डिश. लाल मिरच्या आणि सुगंधी मसाल्यांनी बनवलेली.

3. Rogan Josh – A Kashmiri delicacy made with red chilies and fragrant spices.

4. बिर्याणी – मटण आणि मसालेदार भात यांचा उत्तम संगम. हैदराबादी बिर्याणी सर्वाधिक प्रसिद्ध आहे.

4. Biryani – A mix of spiced rice and mutton, with Hyderabadi biryani being the most renowned.

5. मटण किमा/खिमा– बारीक चिरलेल्या मटणापासून बनवलेली, सुकट किंवा रस्सा स्वरूपात खाल्ली जाते.

5. Mutton Keema – Minced mutton cooked as a dry or gravy dish.

6. मटण सुक्का – कोरडी प्रकारातील मटण डिश, मुख्यतः दक्षिण भारतात प्रसिद्ध.

6. Mutton Sukka – A dry preparation popular in South India.